Bu makale, Türkiye’de gümrük kıymeti uyuşmazlıklarının önemli bir bölümünün norm eksikliğinden değil, işlem değerinden ayrılma, kıymete ilave, ilgili taraf işlemleri ve gözetim dosyalarında karar sırasını görünür kılan standartların zayıflığından kaynaklandığını ileri sürmektedir. Çalışma, WTO Gümrük Kıymeti Anlaşması, Dünya Gümrük Örgütü araçları, AB, Birleşik Krallık ve ABD uygulamaları ile Türk mevzuatı, idarî rehberler ve yargısal çizgiyi birlikte inceleyen doktrinel ve karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. İşbu çalışma, resmî metinler, karşılaştırmalı analizler ve yargısal kararlar dikkate alınarak oluşturulan royalti, ilgili taraf, yıl sonu fiyat düzeltmeleri ve gözetim alanlarında tekrar eden sorunları ele almaktadır. Makalenin özgün katkısı, söz konusu başlıkları ayrı istisnalar olarak değil, aynı karar ve delil zincirinin farklı bakış açılarından yeniden ele almasıdır. Elde edilen veriler uyuşmazlıkların önemli bir bölümünde sorunun açıklanabilir karar sırası, belge disiplini ve gerekçe yoğunluğu eksikliğiyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede çalışma, royalti için üç aşamalı test, ilgili taraf ve yıl sonu düzeltmeleri için simetri ve öngörülebilirlik ilkeleri, gözetim kıymetinin hukukî sınırı ve beş basamaklı idarî karar standardı önermektedir. Anahtar Kelimeler: Gümrük Kıymeti, Gümrük Kıymet Uyuşmazlıkları, İşlem Değeri, Royalti ve Lisans Bedelleri, İlgili Taraf İşlemleri. JEL Sınıflandırma Kodları: F13, K34