Kayıt dışı ekonomi, kamu gelirlerinin azalmasına, vergi adaletinin bozulmasına ve yasa dışı faaliyetlerin artmasına yol açarak ülke ekonomisine ciddi zararlar vermektedir. Bu çalışmada, kayıt dışı ekonominin Türkiye ve dünya ölçeğindeki tahmini oranları incelenmiş, nakit paranın sınırlandırılması ve blockchain teknolojisinin birlikte kullanılmasıyla ülkemizde kayıt dışılığın önlenmesine yönelik öneriler sunulmuştur. Blockchain tabanlı izleme ve kayıt sistemleri aracılığıyla tüm ekonomik işlemlerin şeffaf biçimde izlenebilmesi hedeflenmektedir. Bu çerçevede, işlem zincirlerini temsil eden örnek blockchain kodları oluşturularak sistemin işleyişi gösterilmiş, önerilen modelin vergi kayıplarının önlenmesi ve bütçe açıklarının kapatılması üzerindeki potansiyel etkileri değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kayıt dışı ekonomi, blockchain, nakit para, vergi kaybı, dijital izleme sistemi JEL Sınıflandırma Kodları: E26, H26, O33, K42, L86
Bu çalışmamızda döviz kurlarındaki dalgalanmaların dış ticaretimizdeki ve kamu idaresinin vergi gelirleri ve borçları üzerindeki etkilerine değinilecektir. Çalışmamızda resmi veriler ve iktisat teorileri dikkate alınacak olup, büyüme oranlarına ilişkin veriler, dış ticaret verileri, döviz kurlarına ait veriler ve kamu borçlarına ilişkin veriler ortak bir analizde değerlendirilecektir.
Bilindiği üzere, 2019 yılı Aralık ayında Çin Halk Cumhuriyeti’nden başlamak üzere, tüm dünyaya Covid-19 isimli bir virüs yayılmış, bu virüsün salgın olarak yayılması neticesinde, gerek kamu gerekse özel sektörde mevcut çalışma düzeni ve iş akışında bazı düzenlemeler yapılması zorunlu hale gelmiştir. Bu düzenlemelerin bazıları, salgın sonrası dönemde yürürlükten kalkacak olup, bazılarının ise iş akışını hızlandırması ve kolaylaştırması nedeniyle, yürürlükte kalacağı aşikârdır. Bu çalışmamızda, salgın ve benzeri zorunlulukların olduğu dönemler öncelikli olmak üzere, vergi inceleme süreçlerinden bazılarının elektronik ortamda gerçekleştirilmesi sayesinde, gerek mükellefin gerekse denetim elemanının iş akışını kolaylaştıracak ve hızlandıracak, bu sayede vergi inceleme sürecinin daha erken ve sağlıklı şekilde tamamlanması imkânını oluşturacak önerilerimize yer verilecektir.
İlerleyen zaman ile teknoloji sürekli gelişmektedir. Önceden gelir getirici faaliyetlerin fiziki yapılması zorunlu iken, artık internet sayesinde sanal ortamda hizmetler verilmekte, ülkelerin fiziki sınırlarına bağlı olmayan hizmet sunumları kolaylıkla gerçekleştirilmektedir.