Türkiye’de mevcut mali yapı içinde vergi gelirleri
büyük ölçüde merkezi bütçede toplanmakta;
yerel yönetimlerin finansmanı ise genel bütçe
vergi gelirlerinden ayrılan paylar ve yerel vergi
ve harç gelirlerine dayanmaktadır. Ancak turizm
yoğunluğu, mevsimsel nüfus dalgalanmaları ve
geçici nüfus artışları, özellikle turizm bölgelerinde
yerel yönetimlerin altyapı ve kamusal hizmet
yükünü artırmakta ve bu durum yerel mali kapasitenin
güçlendirilmesini gerekli kılmaktadır.
Bu çalışma, 7194 sayılı Kanun ile ihdas edilen ve
2023 yılı itibarıyla konaklama hizmetleri üzerinden
%2 oranında uygulanmaya başlanan konaklama
vergisinin, mali yerelleşme perspektifi çerçevesinde
formül esaslı bir tahsis modeli ile yerel
yönetimlere aktarılmasının etkilerini Sakarya ili örneğinde analiz etmektedir. Çalışmada, vergi
gelirlerinin ilçeler arasında yatay ve dikey mali
dengeyi gözeten bir dağıtım mekanizması altında
nasıl yeniden tahsis edilebileceğini değerlendirmek
amacıyla senaryo temelli duyarlılık analizi
uygulanmıştır. Bulgular, konaklama vergisi gelirlerinin
turizm yükü, SEGE endeksi ve kişi başı
turizm yoğunluğu kriterlerine göre yerelleştirilmesi
hâlinde, turizm kaynaklı hizmet baskısının
yoğunlaştığı Sapanca, Serdivan ve Adapazarı gibi
ilçelerin göreli olarak daha yüksek mali kaynaklara
erişebildiğini göstermektedir. Konaklama
vergisinin, yerel hizmet yükü ile mali kaynak tahsisini
uyumlaştıran ve yerel hizmetlerin finansman
kapasitesini güçlendiren bir mali denkleştirme
aracı olabileceğini göstermektedir. Analiz
tek bir il ölçeğinde yapıldığı için bulguların ulusal
düzeyde genellenebilirliği sınırlıdır. Buna rağmen
çalışma, konaklama vergisinin formül esaslı yerel
tahsisine yönelik ulusal düzeyde ampirik ve
politika odaklı araştırmalar için uygulanabilir bir
mali çerçeve sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Mali Yerelleşme, Konaklama
Vergisi, Yerel Mali Kapasite, Gelir Paylaşımı,
Bölgesel Kalkınma
JEL Sınıflandırma Kodları: H71, H77, H72,
R51, R58
Abonelik veya Satın Alma Gerekiyor!
Bu makalenin devamını okuyabilmek için giriş yapmanız, satın almanız veya abone olmanız gerekmektedir.