VergiRaporu Yazar Fotoğrafı

* Dr., Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Proje ve AR-GE Koordinatörlüğü

M. Taylan YAVUZER*





  • Vergi gelirlerinin gayrisafi yurt içi hasılaya oranı yaklaşık %23,2 ile Avrupa’nın en düşük düzeylerinden birinde bulunan Türkiye, süregelen bir gelir seferberliği baskısıyla karşı karşıyadır. Bu çalışma, dijitalleşme ve yapay zekânın Türk vergi idaresindeki rolünü maliye politikası kapasitesi perspektifinden ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü çerçevesiyle karşılaştırmalı biçimde değerlendirmektedir. Nitel karşılaştırmalı değerlendirme yaklaşımıyla uluslararası vergi idaresi serileri, Gelir İdaresi Başkanlığı faaliyet verileri, ilgili literatür ve mevzuat çözümlenmiştir. Türkiye, elektronik belge ve dijital hizmet altyapısında güçlü bir konumdadır; elektronik fatura kullanan mükellef sayısı 2023 ile 2024 arasında %41 artmıştır. Ancak bu göstergeler uygulamaların kullanım kapsamını ortaya koymakta, vergi uyumunu veya mali etkiyi doğrudan ölçmemektedir. İleri yapay zekâ uygulamalarının teknik kapsamı ve mali sonuçlarına ilişkin kamuya açık kanıt da sınırlıdır. Sonuç olarak dijitalleşme ve yapay zekâ, kayıt dışılığın daraltılmasını ve vergi tabanının genişletilmesini destekleyebilecek bir idari kapasite sunmakta, ancak gerçekleşmiş mali etkisi mevcut kamuya açık verilerle doğrudan ölçülememektedir. Anahtar Kelimeler: Kayıt Dışı Ekonomi, Vergi Uyumu, Vergi İdaresi 3.0, Gelir İdaresi Başkanlığı, Gelir Seferberliği. JEL Sınıflandırma Kodları: H20, H26, H83, O33.