Vergi gelirlerinin gayrisafi yurt içi hasılaya
oranı yaklaşık %23,2 ile Avrupanın en düşük düzeylerinden
birinde bulunan Türkiye, süregelen
bir gelir seferberliği baskısıyla karşı karşıyadır.
Bu çalışma, dijitalleşme ve yapay zekânın Türk
vergi idaresindeki rolünü maliye politikası kapasitesi
perspektifinden ve Ekonomik İşbirliği ve
Kalkınma Örgütü çerçevesiyle karşılaştırmalı biçimde
değerlendirmektedir. Nitel karşılaştırmalı
değerlendirme yaklaşımıyla uluslararası vergi
idaresi serileri, Gelir İdaresi Başkanlığı faaliyet
verileri, ilgili literatür ve mevzuat çözümlenmiştir.
Türkiye, elektronik belge ve dijital hizmet altyapısında
güçlü bir konumdadır; elektronik fatura
kullanan mükellef sayısı 2023 ile 2024 arasında %41 artmıştır. Ancak bu göstergeler uygulamaların
kullanım kapsamını ortaya koymakta, vergi
uyumunu veya mali etkiyi doğrudan ölçmemektedir.
İleri yapay zekâ uygulamalarının teknik
kapsamı ve mali sonuçlarına ilişkin kamuya açık
kanıt da sınırlıdır. Sonuç olarak dijitalleşme ve
yapay zekâ, kayıt dışılığın daraltılmasını ve vergi
tabanının genişletilmesini destekleyebilecek bir
idari kapasite sunmakta, ancak gerçekleşmiş
mali etkisi mevcut kamuya açık verilerle doğrudan
ölçülememektedir.
Anahtar Kelimeler: Kayıt Dışı Ekonomi,
Vergi Uyumu, Vergi İdaresi 3.0, Gelir İdaresi Başkanlığı,
Gelir Seferberliği.
JEL Sınıflandırma Kodları: H20, H26, H83,
O33.