VergiRaporu Yazar Fotoğrafı

* Dr., Gelir İdaresi Grup Başkanı- ** Doç. Dr., Ankara Üniversitesi

Murat AYDIN* - Eda ÖZDİLER KÜÇÜK**





  • Vergi açığı, potansiyel vergi hasılatı ile fiilen toplanan vergi gelirleri arasındaki farkı ifade etmektedir. Vergi oranlarının belirli bir düzeyin üzerine çıkarılarak gelir artırımının sınırlı olması ve yeni vergilendirilebilir alanların tespit edilememesi, vergi açığının araştırılmasını ve bu açığa yol açan faktörlerin azaltılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, makro yöntem kullanılarak Türkiye’de gelir üzerinden alınan vergiler bakımından vergi açığını hesaplamak ve 2006-2023 dönemine ilişkin bulgular çerçevesinde değerlendirmektir. Bu doğrultuda vergi açığının tanımı, bileşenleri ve ölçüm yöntemleri incelenmiş; ulusal hesapların makro model çerçevesinde dönüştürülmesiyle elde edilen istatistiki verilerden hareketle gelir vergisi ve kurumlar vergisi açıkları ayrı ayrı hesaplanmıştır. Çalışmanın temel bulguları şöyle özetlenebilir: Toplam vergi açığı 2006 yılında 175,7 milyar TL iken 2023 yılında yaklaşık 21,4 kat artışla 3.766,7 milyar TL’ye ulaşmıştır. 2023 yılı itibarıyla toplam açığın %63,2’si uyum açığından, %36,8’i ise politika açığından kaynaklanmaktadır. 2021 sonrasındaki belirgin artışta enflasyon oranlarındaki ivmelenme ve Covid-19 salgını kapsamında uygulanan vergisel teşvik önlemleri belirleyici etkenler olarak öne çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Vergi Açığı, Uyum Açığı, Politika Açığı, Vergi Harcaması, Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi JEL Sınıflandırma Kodları: H20, H24, H26, E26