Bu makale, uluslararasý vergi hukukunun dijital ekonomi karþýsýnda yaþadýðý dönüþümü, teknik uyum sorunlarýnýn ötesinde, kavramsal bir kriz olarak ele almaktadýr. Klasik vergi mimarisi, ekonomik deðerin fiziksel varlýk ve coðrafi yerleþiklik üzerinden üretildiði bir dönemin varsayýmlarýna dayanýrken, günümüzde deðer giderek veri, yazýlým, algoritmalar ve kullanýcý etkileþimi üzerinden oluþmaktadýr. Kaynak ve ikamet ayrýmý, daimi iþyeri ve emsal bedel ilkesi gibi temel kavramlarýn, maddi olmayan varlýklarýn ölçeklenebilirliði ve kullanýcý katkýsýnýn görünmezliði karþýsýnda açýklayýcýlýðýný yitirdiði ileri sürülmektedir. Google ve Apple örnekleri, “vatansýz gelir”(stateless income) olgusunun istisnai vergi planlamalarýndan ziyade yapýsal bir soruna iþaret ettiðini göstermektedir. OECD’nin Ýki Sütunlu reformu kapsam, karmaþýklýk ve daðýtýmsal adalet bakýmýndan deðerlendirilmekte; bu yaklaþýmýn dijital deðer yaratýmýnýn özüne tam olarak nüfuz edemediði savunulmaktadýr. Makale, kalýcý bir çözümün, vergileme yetkisini dijital deðer üretiminin gerçek kaynaklarýyla yeniden iliþkilendiren, adalet merkezli bir kavramsal dönüþümü zorunlu kýldýðý sonucuna varmaktadýr. Anahtar Kelimeler: Dijital ekonomi, Uluslararasý vergi hukuku, OECD Ýki Sütunlu yaklaþým JEL Sýnýflandýrma Kodlarý: H87, H25, F38

Bu makalede OECD’nin Tax Administration 3.0 yaklaþýmý, Türkiye’nin dijital vergi kapasitesi çerçevesinde deðerlendirilmekte; beyan esaslý geleneksel vergi idaresinden olay-tabanlý ve veri-merkezli bir modele geçiþ imkânlarý tartýþýlmaktadýr. Gelir Ýdaresi Baþkanlýðý ve Vergi Denetim Kurulu verileri, e-Fatura, e-Beyanname, Dijital Vergi Dairesi ve risk analiz sistemleri sayesinde güçlü bir teknik altyapý oluþtuðunu, ancak mevzuatýn makine-okur formata dönüþtürülmesi, kurumlar arasý veri entegrasyonu ve algoritmik denetim kapasitesinin kurumsallaþmasý alanlarýnda önemli boþluklar bulunduðunu göstermektedir. Estonya, Finlandiya ve Ýspanya örnekleri, Türkiye’nin 3.0 vizyonuna uyum için hukuki çerçevenin olay-tabanlý vergisel doðum kurallarýyla güncellenmesini, kurumsal yapýnýn veri ve yazýlým uzmanlarýyla güçlendirilmesini ve verginin doðrudan ekonomik olaylardan türetildiði bir dijital ekosistem tasarýmýna ihtiyaç olduðunu ortaya koymaktadýr. Anahtar Kelimeler: Vergi Ýdaresi 3.0, dijital vergi dönüþümü, ekosistem yönetiþimi. JEL Sýnýflandýrma Kodlarý: H26, H27, O33.